Akreditiflerde Rezervli Evrak İthalatçıya Teslim Edilirse?

Reşat BAĞCIOĞLU
Reşat BAĞCIOĞLUhttp://www.rblecturer.com
Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü İngilizce bölümünden mezun olduktan sonra kısa süre İngilizce öğretmenliği yaptıktan sonra Dışbank’da (Fortisbank) kambiyo, dış işlemler, krediler servisinde bankacılık hayatına başladı ve 25 yıllık bankacılık mesleğinde şube müdürü olarak emekli oldu. 2007 yılında emeklilik sonrası akademisyenlik, banka genel müdürlükleri ile çeşitli ihracatçı birliklerinde dış ticaret, dış ticaretin finansmanı, akreditif, Türk Eximbank ve döviz kredileri eğitimlerini vermekle birlikte firmalara danışmanlık misyonunu da sürdürmektedir.

Akreditif denildiği vakit akla ilk gelen husus banka güvencesi tahtında ödemedir. Akreditiflerin üstlendikleri misyon itibariyle bir akreditif şartlı bir banka garantisi olup, şartlar yerine getirildiğinde akreditiften doğan ihracatçının alacağı, ithalatçının değil, ödeme yapacak akreditif bankası veya teyid bankasının asli bir borç yükümlülüğü şeklindedir ve bu asli borç yükümlülüğünden cayılamaz. Ödeme bankası veya teyid bankası mutlaka akreditiften doğan ihracatçının parasını ödemek durumundadır.

Her şey yolunda giderse; akreditif evrakları akreditifte yazılan kurallara uygun ve zamanında noksansız teslim edilmişse, akreditif bankası ödeme yapacaktır. Ya işler yolunda gitmez ise ne olacak?  İşler nasıl yolunda gitmeyebilir? Kuşkusuz ki yolunda gitmeyen pek çok neden olsa da en ödemlisi ihracatçı tarafından ödeme yapacak bankaya sunulan vesaikte hata (rezerv)  olduğunda, ödeme yapacak bankanın evraklara rezerv koyup, ödemeyi durdurması ve rezervi ihracatçıya ihbar etmesi akreditif bedelinin ödenmeyeceği anlamına gelir. Şartlı bir banka garantisi olarak gördüğümüz, ihracatçının sunulan vesaik karşısında parasını mutlaka alacağını beklediğimiz akreditif evrağında rezerv olması halinde akreditif teyidli de olsa bankaların ödeme yapması söz konusu olamaz.

Uluslar arası Ticaret Odaları’nın UCP (Uniforms Customs and Practice for Documentary Credits) 600 Sayılı Bröşür’ün 16 maddesi rezerv konularını açıklamaktadır. Söz konusu madde rezervle ilgili detayları ve rezerv olması halinde ihracatçının bankasının alacağı aksiyonun ne olduğunu açıkça anlatmaktadır.

Şöyle ki;

I. Görevi çerçevesinde hareket eden bir görevli banka, varsa bir teyit bankası veya amir banka bir ibrazın uygun olmadığını belirlediğinde (rezerv), ibrazı karşılamayı veya iştira etmeyi reddedebilir.

II. Görevi çerçevesinde hareket eden bir görevli banka, varsa bir teyit bankası veya amir banka ibrazı karşılamayı veya iştira etmeyi reddetmeye karar verdiğinde ibrazda bulunan tarafa bu hususta tek bir bildiri göndermelidir. Bu bildiri;

  1. bankanın ibrazı karşılamayı veya iştira etmeyi reddettiğini; ve
  2. bankanın ibrazı karşılamayı veya iştira etmeyi reddetmesine ilişkin her bir rezerv unsurunu; ve
  3. a) bankanın ibraz edenden yeni talimat beklerken belgeleri elde tutmakta olduğunu; veya
    b) amir bankanın akreditif amirinden rezerv kaldırma talimatı alıp bunu kabul etmeyi uygun görünceye kadar veya rezerv kaldırma talimatını kabul etmeyi uygun görmeden önce ibraz edenden yeni talimat alıncaya kadar belgeleri elde tutmakta olduğunu; veya
    c) bankanın belgeleri iade etmekte olduğunu; veya
    d) bankanın ibraz edenden evvelce almış olduğu talimat uyarınca hareket etmekte olduğunu,

belirtmelidir.

Yukarıda açıklanan UCP 600’ün 16 maddesinin ilgili alt maddeleri açıkça şöyle demektedir; Akreditif evrağında rezerv tespit edilmesi halinde, rezervi bulan ihracatçının veya ithalatçının bankası;

  • rezervleri yazılı olarak ihbar edecek,
  • rezervli evraklara ait hiçbir sorumluluk üstlenmeyecek,
  • İhracatçıya ödeme yapmayacak,
  • Rezervli evrakları ihracatçının sorumluluğunda ve riskinde elinde tutacak,
  • Hatta rezervli evrakları her zaman için ihracatçıya iadeye etmeye hazır olduğunu,

göndereceği rezerv ihbarnamesinde yazıyor olması gerekmektedir.

Aksi kabul edilmedikçe, rezervli evraklar üzerinden işlem yapılamayacak ve rezervli evraklar ihracatçının sorumluluğundadır, ihracatçının bankası evraklarda rezerv tespit etmesi halinde bu evrakların muhatabı ihracatçıdır.

Bu durumda rezervli evrakların ithalatçıya teslim edilmemesi gerekmektedir ki ihracatçının bankası rezerv iddiasını sürdürebilmesi için. Peki rezerv konulmuş vesaik ithalatçıya teslim edilirse? Bir adım daha ile gidelim; rezervi ithalatçının bankası tespit etmiş olsun ve UCP 600 Bröşür kurallarına göre rezerv bildirimini yaptıktan sonra;

  • Rezevli evrakları ithalatçıya teslim edip ithalatçı evraklarla malını gümrükten çekmiş,
  • Rezerv iddiasını sürdürüp,
  • Ödemeyi de yapmama

gibi bir yola girerse ne olur?

Hiç de sürpriz değil. Böyle yapan bankalara bankacılık hayatımda çok defalar tanık oldum. Evraklarda rezerv tespitini ihbar ettikten sonra evrakları ihracatçının risk ve sorumluluğunda banka nezdinde tutacağına, rezervli evrakları ithalatçıya teslim edip, aynı zamanda evraklarda rezerv var iddiasını sürdürüp ihracatçıya ödeme yapılmamaktadır. İşte böyle durumlarda İhracatçımız kuzu, ithalatçı veya ithalatçının bankası aynı zamanda akreditif bankası (issuing bank) ise tilki konumuna geçmiş olurlar. Tilki kurnazlığını ortaya koyarak ihracatçıya gerçek dışı bilgi vermektedir. İthalatçının bankası evraklarda rezerv var iddiasını sürdürüp ihracatçıya ödeme yapmamakta fakat aynı zamanda da ithalatçıya evrakları teslim ederek ithalatçının malları gümrükten çekmesini sağlamıştır. Bu tamamen kurnazlık ve UCP 600 kurallarını açıkça ihlal etmek demektir. İhracatçımız kuzu olmak zorunda değildir. Biraz araştırmacı olması ihracatçının elini güçlendirir. İhracatçı yapacağı araştırmalarda gerçekten rezerv konulmuş vesaikin ithalatçıya teslimi sağlanmışsa bu durumda UCP 600 Madde 16 / f ihracatçının elini güçlendirir;

“Bir amir banka veya teyit bankası bu maddenin hükümlerine uygun hareket etmediği takdirde belgelerin uygun bir ibrazı oluşturmadığını iddia etmekten yoksun kalacaktır.”

Bu demektir ki; ithalatçının bankası rezervli evrakları ithalatçıya teslim etmesine rağmen, ihracatçıya veya onun bankasına evraklarda rezerv var iddiasını sürdüremez. Rezervli evraklar ithalatçıya teslim edildiği anda rezerv ortadan kalkar. İthalatçı rezevli evrakları kabul etmiştir. Rezervli evrakları kabul eden ve malı çeken ithalatçı ve onun bankası rezerv iddiasını sürdüremez. Ödemeyi derhal yapmak durumundadır. Hatta rezerv tespit edilmiş evrakları ithalatçıya teslim edecek ithalatçının bankası, evrakları teslim etmeden önce mutlaka ihracatçının bankasına rezervli evrakları ithalatçıya teslim edeceğine dair görüşünü paylaşıp, bu konuda ihracatçı veya ihracatçının bankasının mutabakatını temin etmek zorundadır. Zira rezerv konulmuş akreditif vesaikinin tüm sorumluluğu ihracatçının üzerinde olup, evraklar konusundaki tasarruf yetkisi de ihracatçıya aittir.

Eğer ihracatçı araştırmacı olursa, bu akreditif işleminde av iken avcı konumuna gelebilir. İhracatçının bu konuda kendini eğitmesi, bilgi dağarcığı açısından bileğinin bükülememesi konumda olması şarttır.

İçeriği faydalı buldunuz mu ? Yorumlarınızı aşağıdaki alanda paylaşabilirsiniz.

İçeriği derecelendirmek için butonlardan birine basabilirsiniz. Yorum yapmak için lütfen sayfayı kaydırınız.



2 YORUM

  1. Kısa , öz ve terminolojiye hakim olmayan, tabiri caizse “beginner” seviyesi okuyucuya da hitap edebilen, esaslı bir yazı kaleme almışsınız Üstadım. Saygılar Ü. REİS

PAYLAŞIMLAR

Lütfen yorumunuzu girin !
Lütfen adınızı giriniz.

Ahşap MDF/Parke Sektörünün ve Akdeniz’in İlki AGT Ideathon 2020’nin Kazananları Belli Oldu

Laminat parke sektörünün lideri, MDF/panel sektörünün öncü kuruluşu AGT, teknolojik yeniliğe verdiği önemi sektörel boyutta bir üst lige taşıdı....

20 Şubat 2020 Satınalma Yönetimi Eğitimi. Temesist Akademi’de Bu ay Prof. Dr. Murat Erdal sektörle buluşuyor.

SATINALMA YÖNETİMİ EĞİTİMİ ( Ücretsiz) Tarih:  20 Şubat 2020 Perşembe Yer: Temesist Akademi - İkitelli Saat: 13:00 - 17:00 KAYIT: www.BuyerNetwork.net İş ve...

İnteraktif Dış Ticaret Yardım Hattı İle Sektörün Büyümesine Katkı Yapıyoruz.

İnteraktif Dış Ticaret Yardım Hattı İle Sektörün Büyümesine Katkı Yapıyoruz. Dış ticaret dinamikleri hızla gelişiyor ve bir o kadar zorlaşıyor....

Temesist Academy ve Buyer Network İşbirliği ile “Tedarik Zinciri Yönetimi Eğitimi” düzenlendi.

Temesist Academy ve Buyer Network İş ve Ticaret Platformu İşbirliği ile "Tedarik Zinciri Yönetimi Eğitimi" düzenlendi. Temesist Şirketler Grubu Yönetim...

B2B İş ve Ticaret Dünyasına yönelik podcast kanalımız yayında…

B2B İş ve Ticaret Dünyasına yönelik podcast kanalımız yayında... Prof. Dr. Murat Erdal ile misafirlerinin yer aldığı sektörel ve mesleki...

Perakende Sektörü ve Tedarik Zinciri Yönetimi Eğitim Notu BuyerNetwork.net B2B İş ve Ticaret Platformu’nda.

“Perakende Sektörü ve Tedarik Zinciri Yönetimi”, Bölüm - I. Ücretsiz indirebilirsiniz. 24 saatte bir yenilenmektedir. Kapsamlı bir uzaktan eğitim desteği...

İnsan Kaynakları Risk Analizi ve Etki Dereceleri

İNSAN KAYNAKLARI RİSK ANALİZİ VE ETKİ DERECELERİ eğitim dosyası www.BuyerNetwork.net İş ve Ticaret Platformunda 24 saat süreyle açık erişimde. Pratik...

Buyer Network Öğrenme Merkezi’nde Bugün: “Pazarlama Planı 2020”

Buyer Network’te bugün “Pazarlama Planı 2020” başlıklı eğitim notuna hesabınıza giriş yaparak ulaşabilirsiniz. İlgili eğitim notu 24 saat süre ile yayında...

Buyer Network Öğrenme Merkezinde Bugün: “İşletme Yönetiminde Sözleşme”

Buyer Network’te bugün “İşletme Yönetiminde Sözleşme” başlıklı eğitim notuna hesabınıza giriş yaparak ulaşabilirsiniz. İlgili eğitim notu 24 saat süre ile yayında...

Yönetici Geliştirme Programı Liderlik Vakası Sonucu Yayınlandı.

Buyer Network Yönetici Geliştirme Programı kapsamında yer alan ve liderlik becerilerini geliştirmeye yönelik vaka hakkındaki çözümler değerlendirilmiştir. Sayın İmren Korukçu'nun...